- “Kötü uyuyor” çoğu zaman üç şeyden biri demektir: uykuya dalması uzun sürüyor, gece sık uyanıyor ya da gündüz az uyuyor. Her birinin kendi nedenleri var.
- 2 yaşına kadar gece uyanmak normaldir ve ebeveynler ilk iki yılda uykudan sık sık yakınır (Paavonen ve arkadaşları, 2020).
- Günlük düzende 24 saatteki uykuya, gündüz uykusu sayısına, geceden önceki uyanıklık süresine ve yatma saatine bakın.
- Düzen dışında hastalık, diş çıkarma, yeni beceriler ve uykudan önce ekran izlemek sık görülen nedenlerdir.
- Her akşam aynı rutin ve 6 aydan itibaren davranışsal yöntemler randomize çalışmalarda denendi.
Ne normal, ne değil
- 34 çalışmanın meta-analizi (Galland ve arkadaşları, 2012): 1–2 yaş çocuklar gecede 0 ile 2,5 kez uyanır.
- 75 bebeğin gözlemi (Henderson ve arkadaşları, 2010): bebeklerin yarısı 5 aylıkken 22:00 ile 06:00 arasında ebeveynlerini çağırmadan uyudu. 1 yaşında 75 çocuğun 21’i henüz böyle uyumuyordu.
- İki Fin kohortu (Paavonen ve arkadaşları, 2020): gece uykusu ancak ikinci yılda tek bir bütün hâlinde toplanmaya başladı ve ebeveynler ilk iki yılda uykudan sık sık yakındı.
Yani gecede bir iki kez uyanmak, çocuğunuzun kötü uyuduğu anlamına gelmez. Hangi yaşta ne kadar uyku gerektiğine dair referans değerler:
| Yaş | 24 saatte uyku | Gündüz uykusu | Uyanıklık süresi |
|---|---|---|---|
| 1 ay | 14,5–17,5 saat | 4–7 | 50 dk – 1 saat 30 dk |
| 3 ay | 14–16 saat | 4–5 | 1 saat 15 dk – 2 saat |
| 6 ay | 13–14,5 saat | 3 | 2 saat 10 dk – 3 saat |
| 9 ay | 13–14 saat | 2 | 2 saat 45 dk – 4 saat |
| 12 ay | 12 saat – 13 saat 40 dk | 2 | 3–4,5 saat |
| 13–15 ay | 12–14 saat | 1–2 | 3 saat 15 dk – 6 saat |
| 1,5–2 yaş | 11,5–14,5 saat | 1 | 5–6,5 saat |
| 2–3 yaş | 11,5–13,5 saat | 1 | 5–6,5 saat |
Aylara göre tam tablo: aylara göre bebek uyku düzeni.
Bebeğiniz neden kötü uyuyor: yaşa göre
Gece ile gündüz henüz ayrışmamıştır ve gece beslenmeleri gereklidir: 1–2 aylıkken genellikle gecede 3–5 kez. İlk 4 ayda kısa ve düzensiz gündüz uykuları normaldir. 6–12 haftalık 56 bebeğin gözleminde (Harrison, 2004) geceleri daha iyi uyuyan bebekler öğleden sonranın ilk saatlerinde daha fazla gün ışığı almıştı. Ayrıntılar: yenidoğan uyku düzeni.
Uyku yeniden düzenlenir ve birçok bebek 4 gündüz uykusundan 3 uykuya geçer, çoğunlukla 4–6 aylıkken. Bu haftalarda gündüz uykuları çoğu zaman kısalır ve gece yeni uyanmalar başlar. Ayrıntılar: 4. ay uyku regresyonu.
Emekleme ve tutunarak ayağa kalkma daha huzursuz uykuyla aynı zamana denk gelir (Scher ve Cohen, 2005; Atun-Einy ve Scher, 2016). 3 uykudan 2 uykuya geçiş çoğunlukla 7–9 aylıkken olur. Ayrıntılar: 8. ay ve 12. ay uyku regresyonu.
Tek uykuya geçiş çoğunlukla 13–15 aylıkken olur. 2 yaşından sonra gündüz uykusu daha geç uykuya dalma ve daha kısa gece uykusuyla ilişkili (Thorpe ve arkadaşları, 2015). Ayrıntılar: 18. ay uyku regresyonu.
Aylara göre bebek uykusu: 1 aylık, 2 aylık, 3 aylık, 4 aylık, 5 aylık, 6 aylık, 7 aylık, 8 aylık, 9 aylık, 10 aylık, 11 aylık, 12 aylık, 13 aylık, 14 aylık, 15 aylık, 16 aylık, 17 aylık, 18 aylık, 2 yaş, 2,5 yaş, 3 yaş.
Bebek gece uyumuyor: günlük düzendeki nedenler
2 yaşından sonra gündüz uykusu daha geç uykuya dalma ve daha kısa, daha bölünmüş gece uykusuyla ilişkili (Thorpe ve arkadaşları, 2015). 1 yaşından küçük bebeklerde gündüz uykusu yaşa uygun aralıktaysa, gece daha iyi uyusun diye onu kısaltmayı destekleyen bir bulgu yok: 3873 çocuğun izlendiği bir Kanada kohortunda (Fréchette-Boilard ve arkadaşları, 2026) 5 aylıkken daha fazla gündüz uykusu, 17 aylıkken daha uzun gece uykusuyla ilişkiliydi.
Son gündüz uykusuyla gece arasında yaşa göre olağandan çok daha uzun bir uyanıklık süresi varsa çocuğunuz aşırı yorgun olabilir. Çok daha kısaysa henüz yeterince yorgun olmayabilir. İkisini de uyku günlüğünde görürsünüz.
Quebec’te 1741 çocuğun izlendiği kohortta (Touchette ve arkadaşları, 2005) bölünen gece uykusu 17 ve 29 aylıkken en çok ebeveynin çocuk uyuyana kadar yanında kalmasıyla ilişkiliydi. 3 yaşından küçük 5006 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Sadeh ve arkadaşları, 2009) ebeveynler bağımsızlığı ve kendi kendini sakinleştirmeyi desteklediğinde çocuklar daha uzun ve daha kesintisiz uyudu.
Aynı Quebec kohortunda 5 aylıkken bölünen uyku en çok uyandıktan sonra beslenmeyle ilişkiliydi. İlk yılda gece beslenmeleri gereklidir ve yaşla birlikte azalır.
Geceler hakkında daha fazlası: bebek gece uyanıyor.
Bebek gündüz uyumuyor
İlk 4 ayda kısa ve düzensiz gündüz uykuları normaldir, günü onlara göre yeniden kurmanız gerekmez. Daha sonra neden çoğu zaman günlük düzendedir: çocuğunuz henüz yorgun değildir ya da dayanabileceğinden uzun süre uyanık kalmıştır. Ayrıntılar: bebek gündüz uyumuyor ve kısa gündüz uykuları.
Günlük düzen dışındaki nedenler
Hastalık
Hasta olan çocuk çoğu zaman daha kötü uyur. Bu günlerde günlük düzeni değiştirmeniz gerekmez. Yeni uyutma yöntemlerini çocuğunuz iyileşene kadar erteleyin.
Diş çıkarma
4 aylıktan 1 yaşına kadar 125 çocuğun ileriye dönük izlendiği bir çalışmada (Macknin ve arkadaşları, 2000) şikâyetler yalnızca 8 gün boyunca sıklaştı: dişin çıkmasından önceki 4 gün, çıktığı gün ve sonraki 3 gün. Bu günlerde çocuklar eşyaları daha sık ısırdı, salyaları arttı, huzursuzlandı ve uyanık kaldı, ama hiçbir belirti çocukların %35’inden fazlasında görülmedi. 38,9 °C üzeri ateş dişle ilişkili değildi.
5–15 aylık 47 çocuğun gözleminde (Ramos-Jorge ve arkadaşları, 2011) huzursuzluk, salya, burun akıntısı, iştahsızlık ve huzursuz uyku diş çıkarmayla ilişkiliydi. Vücut ısısı dişin çıktığı gün yalnızca hafifçe yükseldi. 3 yaşına kadar çocukları kapsayan 16 çalışmanın meta-analizine göre (Massignan ve arkadaşları, 2016) diş çıkarırken vücut ısısı yükselebilir, ama ateş düzeyine çıkmaz.
Kısacası. Diş birkaç huzursuz geceyi açıklar, ama haftalarca süren kötü uykuyu açıklamaz. Yüksek ateşte başka bir nedeni çocuk doktorunuzla birlikte arayın.
Yeni beceriler
5–8 aylık 107 bebeğin anneleriyle yapılan bir ankette (Scher ve Cohen, 2005) emekleyen bebekler daha sık uykuya dalmakta zorlandı ve gece daha sık uyandı. 20 çocuğun izlendiği bir çalışmada (Atun-Einy ve Scher, 2016) tutunarak ayağa kalkmayı erken öğrenen çocuklarda bu beceri daha bölünmüş bir uykuyla aynı zamana denk geldi. Ayrıntılar: 8. ay uyku regresyonu.
Ekranlar
6–36 aylık 715 çocuğun ebeveynleriyle yapılan bir ankette (Cheung ve arkadaşları, 2017) tablet ya da akıllı telefon kullanımı daha kısa gece uykusu ve daha uzun uykuya dalma süresiyle ilişkiliydi. Kanada kohortunda (Fréchette-Boilard ve arkadaşları, 2026) 17 aylıkken daha uzun ekran süresi daha kısa gece uykusuyla birlikte görüldü.
Kötü uykuya ateş, ağrı, kusma ya da döküntü eşlik ediyorsa, çocuğunuz emmek, mama ya da yemek istemiyorsa, horluyorsa, uykuda nefesi duruyorsa ya da her zamankinden farklı ağlıyorsa çocuk doktorunuzu ya da aile hekiminizi arayın.
Çocuğunuz zor uyanıyorsa, gevşek görünüyorsa ya da zorlanarak nefes alıyorsa hemen 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. 3 aydan küçük bir bebekte 38 °C ve üzeri ateş de hemen tıbbi yardım gerektirir.
Ne işe yarar: araştırmaların gösterdikleri
7–36 aylık çocukları olan 405 aileyle yapılan randomize bir çalışmada (Mindell ve arkadaşları, 2009) iki hafta boyunca her akşam aynı rutin uygulandı. Çocuklar daha çabuk uykuya daldı, daha seyrek ve daha kısa uyandı, annelerin ruh hâli de düzeldi. 10.085 çocuğun anneleriyle yapılan bir ankette (Mindell ve arkadaşları, 2015) haftada kaç akşam rutin varsa çocuklar o kadar iyi uyuyordu.
52 çalışmalık derleme (Mindell ve arkadaşları, 2006): çalışmaların %94’ünde yöntemler işe yaradı, çocukların %80’inden fazlası belirgin şekilde daha iyi uyudu ve etki 3–6 ay sürdü. 7 aylıkken uyku sorunu olan bebeklerin 328 ailesiyle yapılan küme randomize bir çalışmada (Hiscock ve arkadaşları, 2007) bu yöntemlerle ilgili danışmanlık alan grupta 12 aylıkken çocukların %39’unda, almayan grupta %55’inde uyku sorunu vardı. Annelerde depresyon belirtileri de daha azdı.
Kademeli bekleme (Ferber yöntemi) ve yatma saatini kaydırmadan bir yıl sonra duygular, davranış ve anneye bağlanmada fark yoktu (Gradisar ve arkadaşları, 2016). 8–10 aylık bebekler için uygulanan bir programdan 5 yıl sonra olumlu ya da olumsuz uzun vadeli bir etki görülmedi (Price ve arkadaşları, 2012).
Sistematik derleme (Douglas ve Hill, 2013): ilk 6 ayda uyku eğitiminin ağlamayı azalttığı, ileride uyku sorunlarını önlediği ya da anneleri doğum sonrası depresyondan koruduğu gösterilmedi. Bu yaşta yaşa uygun referans değerlere ve güvenli uykuya bağlı kalın.
Akşam rutini ve yöntemler hakkında daha fazlası: bebek nasıl uyutulur ve bebeklerde uyku eğitimi.
Bu hafta neler yapabilirsiniz
- Bir hafta boyunca uyanmayı, gündüz uykularını, yatma saatini ve gece uyanmalarını not edin. Tek bir kötü gece pek bir şey söylemez.
- 24 saatteki uykuyu ve gündüz uykusu sayısını yaşın referans değerleriyle, gününüzü de günlük planlayıcı ile karşılaştırın.
- Göze batan tek noktayı bulun: çok fazla ya da çok az gündüz uykusu, geç bir yatma saati, geceden önce uzun bir uyanıklık süresi.
- Her seferinde tek bir şeyi değiştirin ve bir sonrakine geçmeden önce birkaç gün izleyin.
- Her akşam aynı rutini uygulayın.
Güvenli bebek uykusu
Amerikan Pediatri Akademisi (Moon ve arkadaşları, 2022) bebekle aynı odada, ama aynı yatakta değil uyumayı önerir. Norveç’teki bir kohortta (Hysing ve arkadaşları, 2014) ebeveyn yatağında uyumak, çocuğun önceki uykusu hesaba katıldığında bile daha sık uyanma ve daha kısa uykuyla ilişkiliydi.
- Bebeğinizi her uykuda sırtüstü yatırın
- Sert, düz ve eğimsiz bir yatak kullanın
- Yatağa yastık, yorgan ya da yumuşak oyuncak koymayın
- Bebeğinizi kendi yatağında, sizinle aynı odada uyutun
NapCoach uykuya nasıl yardımcı olur
NapCoach günü, bebeğinizin gününün gerçekte nasıl geçtiğine göre planlar: sabahki uyanma saatinden ve kaydettiğiniz gündüz uykularından yola çıkar, yaşının referans aralıkları içinde kalır. Her uykudan sonra plan yeniden hesaplanır ve sıradaki uykunun ne zaman geleceğini görürsünüz.
Gece uykusunu, uyanmaları ve beslenmeleri kaydedebilirsiniz; sabah NapCoach çocuğunuzun gece kaç kez uyandığını sorar. Günlerin ve gecelerin haftadan haftaya nasıl değiştiğini uygulamada görürsünüz. Bir şey belirsiz kalırsa sohbette sorun: yanıtlar çocuğunuzun uyku günlüğünü dikkate alır.
Kaynaklar
- Galland BC, Taylor BJ, Elder DE, Herbison P. Normal sleep patterns in infants and children: a systematic review of observational studies. Sleep Med Rev. 2012;16(3):213–222. Sistematik derleme ve meta-analiz. doi:10.1016/j.smrv.2011.06.001 · PubMed 21784676
- Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. İleriye dönük gözlem, 75 çocuk. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
- Paavonen EJ, Saarenpää-Heikkilä O, Morales-Munoz I, et al. Normal sleep development in infants: findings from two large birth cohorts. Sleep Med. 2020;69:145–154. İki doğum kohortu. doi:10.1016/j.sleep.2020.01.009 · PubMed 32087408
- Harrison Y. The relationship between daytime exposure to light and night-time sleep in 6-12-week-old infants. J Sleep Res. 2004;13(4):345–352. Gözlem, 56 bebek. doi:10.1111/j.1365-2869.2004.00435.x · PubMed 15560769
- Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Annelerle anket, 5–8 aylık 107 bebek. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
- Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Aktigrafiyle uzun dönemli izlem, 20 çocuk. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
- Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. 26 çalışmanın sistematik derlemesi. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291
- Fréchette-Boilard G, Petitclerc A, Côté S, et al. Interactions between daytime sleep and nighttime sleep at 5 and 17 months: Factors from a representative post-pandemic epidemiological cohort. Sleep Health. 2026;çevrim içi ön yayın: 27 Ekim 2026. Toplum temelli kohort, 3873 çocuk. doi:10.1016/j.sleh.2026.09.006 · PubMed 42946604
- Touchette E, Petit D, Paquet J, et al. Factors associated with fragmented sleep at night across early childhood. Arch Pediatr Adolesc Med. 2005;159(3):242–249. Toplum temelli kohort, 1741 çocuk. doi:10.1001/archpedi.159.3.242 · PubMed 15753267
- Sadeh A, Mindell JA, Luedtke K, Wiegand B. Sleep and sleep ecology in the first 3 years: a web-based study. J Sleep Res. 2009;18(1):60–73. Ebeveynlerle çevrim içi anket, 5006 çocuk. doi:10.1111/j.1365-2869.2008.00699.x · PubMed 19021850
- Macknin ML, Piedmonte M, Jacobs J, Skibinski C. Symptoms associated with infant teething: a prospective study. Pediatrics. 2000;105(4 Pt 1):747–752. İleriye dönük gözlem, 125 çocuk. doi:10.1542/peds.105.4.747 · PubMed 10742315
- Ramos-Jorge J, Pordeus IA, Ramos-Jorge ML, Paiva SM. Prospective longitudinal study of signs and symptoms associated with primary tooth eruption. Pediatrics. 2011;128(3):471–476. İleriye dönük gözlem, 47 çocuk. doi:10.1542/peds.2010-2697 · PubMed 21824888
- Massignan C, Cardoso M, Porporatti AL, et al. Signs and Symptoms of Primary Tooth Eruption: A Meta-analysis. Pediatrics. 2016;137(3):e20153501. 16 çalışmanın meta-analizi. doi:10.1542/peds.2015-3501 · PubMed 26908659
- Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Ebeveynlerle çevrim içi anket, 715 çocuk. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
- Hysing M, Harvey AG, Torgersen L, et al. Trajectories and predictors of nocturnal awakenings and sleep duration in infants. J Dev Behav Pediatr. 2014;35(5):309–316. Norveç kohortu, annelerden 55.831 yanıt. doi:10.1097/DBP.0000000000000064 · PubMed 24906032
- Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Randomize çalışma, 405 aile. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
- Mindell JA, Li AM, Sadeh A, et al. Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes. Sleep. 2015;38(5):717–722. Annelerle uluslararası anket, 10.085 çocuk. doi:10.5665/sleep.4662 · PubMed 25325483
- Mindell JA, Kuhn B, Lewin DS, Meltzer LJ, Sadeh A; American Academy of Sleep Medicine. Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children. Sleep. 2006;29(10):1263–1276. 52 çalışmanın derlemesi. doi:10.1093/sleep/29.10.1263 · PubMed 17068979
- Hiscock H, Bayer J, Gold L, et al. Improving infant sleep and maternal mental health: a cluster randomised trial. Arch Dis Child. 2007;92(11):952–958. Küme randomize çalışma, 328 aile. doi:10.1136/adc.2006.099812 · PubMed 17158146
- Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Randomize çalışma, 43 çocuk. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
- Price AM, Wake M, Ukoumunne OC, Hiscock H. Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial. Pediatrics. 2012;130(4):643–651. Randomize çalışma, 5 yıllık izlem. doi:10.1542/peds.2011-3467 · PubMed 22966034
- Douglas PS, Hill PS. Behavioral sleep interventions in the first six months of life do not improve outcomes for mothers or infants: a systematic review. J Dev Behav Pediatr. 2013;34(7):497–507. Sistematik derleme. doi:10.1097/DBP.0b013e31829cafa6 · PubMed 24042081
- Moon RY, Carlin RF, Hand I; Task Force on Sudden Infant Death Syndrome and the Committee on Fetus and Newborn. Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations for Reducing Infant Deaths in the Sleep Environment. Pediatrics. 2022;150(1):e2022057990. Amerikan Pediatri Akademisi önerileri. doi:10.1542/peds.2022-057990 · PubMed 35726558