- ‘Slaapt slecht’ betekent meestal een van drie dingen: lang wakker liggen voordat je kind in slaap valt, ’s nachts vaak wakker worden of overdag weinig slapen. Elk heeft zijn eigen oorzaken.
- Tot 2 jaar is ’s nachts wakker worden normaal, en ouders klagen in de eerste twee jaar vaak over de slaap (Paavonen en collega’s, 2020).
- In het dagritme kijk je naar de slaap per 24 uur, het aantal dutjes, de wakkertijd voor de nacht en de bedtijd.
- Buiten het dagritme zijn ziekte, tandjes, nieuwe vaardigheden en schermen voor het slapengaan veelvoorkomende oorzaken.
- Een vast slaapritueel en, vanaf 6 maanden, gedragsmatige methodes zijn in gerandomiseerde studies getest.
Wat normaal is en wat niet
- Meta-analyse van 34 studies (Galland en collega’s, 2012): kinderen van 1–2 jaar worden 0 tot 2,5 keer per nacht wakker.
- Onderzoek bij 75 baby’s (Henderson en collega’s, 2010): van 22 tot 6 uur slapen zonder de ouders te roepen lukte de helft met 5 maanden. Met een jaar sliepen 21 van de 75 kinderen nog niet zo.
- Twee Finse cohorten (Paavonen en collega’s, 2020): de nachtslaap begon pas in het tweede levensjaar één aaneengesloten blok te worden, en ouders klaagden in de eerste twee jaar vaak over de slaap.
Een of twee keer per nacht wakker worden betekent dus nog niet dat je kind slecht slaapt. Zoveel slaap is op elke leeftijd de richtwaarde:
| Leeftijd | Slaap per 24 uur | Dutjes | Wakkertijd |
|---|---|---|---|
| 1 maand | 14,5–17,5 u | 4–7 | 50 min – 1 u 30 min |
| 3 maanden | 14–16 u | 4–5 | 1 u 15 min – 2 u |
| 6 maanden | 13–14,5 u | 3 | 2 u 10 min – 3 u |
| 9 maanden | 13–14 u | 2 | 2 u 45 min – 4 u |
| 12 maanden | 12 u – 13 u 40 min | 2 | 3–4,5 u |
| 13–15 maanden | 12–14 u | 1–2 | 3 u 15 min – 6 u |
| 1,5–2 jaar | 11,5–14,5 u | 1 | 5–6,5 u |
| 2–3 jaar | 11,5–13,5 u | 1 | 5–6,5 u |
De volledige tabel per maand: hoeveel slaap een baby nodig heeft.
Waarom je baby slecht slaapt: per leeftijd
Dag en nacht zijn nog niet gescheiden, en nachtvoedingen zijn nodig, met 1–2 maanden meestal 3–5 per nacht. Korte en onregelmatige dutjes zijn normaal tot 4 maanden. In een onderzoek bij 56 baby’s (Harrison, 2004) kregen baby’s van 6–12 weken die ’s nachts beter sliepen, vroeg in de middag meer daglicht. Meer hierover: slaapritme van een pasgeboren baby.
De slaap verandert, en veel baby’s gaan van 4 naar 3 dutjes, meestal rond 4–6 maanden. In die weken worden de dutjes vaak korter, en ’s nachts komt er nieuw wakker worden bij. Meer hierover: slaapregressie van 4 maanden.
Kruipen en optrekken tot staan vallen samen met onrustiger slapen (Scher en Cohen, 2005; Atun-Einy en Scher, 2016). De overgang van 3 naar 2 dutjes komt meestal rond 7–9 maanden. Meer hierover: slaapregressie van 8 maanden en van 12 maanden.
De overgang naar één dutje komt meestal rond 13–15 maanden. Vanaf 2 jaar hangt dagslaap samen met later in slaap vallen en kortere nachtslaap (Thorpe en collega’s, 2015). Meer hierover: slaapregressie van 18 maanden.
Slaapschema per maand: 1 maand, 2 maanden, 3 maanden, 4 maanden, 5 maanden, 6 maanden, 7 maanden, 8 maanden, 9 maanden, 10 maanden, 11 maanden, 12 maanden, 13 maanden, 14 maanden, 15 maanden, 16 maanden, 17 maanden, 18 maanden, 2 jaar, 2,5 jaar, 3 jaar.
Baby slaapt slecht ’s nachts: oorzaken in het dagritme
Vanaf 2 jaar hangt dagslaap samen met later in slaap vallen en kortere, onrustigere nachtslaap (Thorpe en collega’s, 2015). Bij baby’s jonger dan een jaar is er geen reden om de dagslaap voor de nacht in te korten, zolang die binnen de richtwaarde valt. In een Canadees cohort van 3873 kinderen (Fréchette-Boilard en collega’s, 2026) hing meer dagslaap met 5 maanden samen met langere nachtslaap met 17 maanden.
Zit er tussen het laatste dutje en de nacht veel meer wakkertijd dan gebruikelijk voor de leeftijd, dan is je kind misschien oververmoeid. Bij veel minder wakkertijd is het nog niet moe genoeg. Allebei zie je terug in het slaapdagboek.
In het cohort van 1741 kinderen uit Quebec (Touchette en collega’s, 2005) hing onderbroken nachtslaap met 17 en 29 maanden het sterkst samen met een ouder die erbij bleef tot het kind sliep. In een enquête onder ouders van 5006 kinderen jonger dan 3 jaar (Sadeh en collega’s, 2009) sliepen kinderen langer en met minder onderbrekingen als de ouders zelfstandigheid en zichzelf kalmeren stimuleerden.
In hetzelfde cohort uit Quebec hing onderbroken slaap met 5 maanden het sterkst samen met voeden na het wakker worden. In het eerste jaar zijn nachtvoedingen nodig, en met de leeftijd worden het er minder.
Meer over de nachten: baby wordt ’s nachts wakker.
Baby slaapt slecht overdag
Tot 4 maanden zijn korte en onregelmatige dutjes normaal, en hoef je de dag er niet voor om te gooien. Daarna zit het vaak in het dagritme: je kind is nog niet moe, of het was langer wakker dan het aankan. Meer hierover: baby slaapt niet overdag en korte dutjes bij baby’s.
Oorzaken buiten het dagritme
Ziekte
Een ziek kind slaapt vaak slechter. Het dagritme hoef je in die dagen niet om te gooien, en nieuwe manieren van in slaap vallen stel je beter uit tot je kind weer beter is.
Tandjes
In een prospectief onderzoek bij 125 kinderen van 4 maanden tot een jaar (Macknin en collega’s, 2000) kwamen klachten alleen op 8 dagen vaker voor: in de 4 dagen voor het doorbreken, op de dag zelf en 3 dagen erna. In die periode kauwden de kinderen vaker op dingen, kwijlden ze, waren ze hangerig en lagen ze vaker wakker, maar geen enkele klacht kwam bij meer dan 35% van de kinderen voor. Koorts boven 38,9 °C hing niet samen met tandjes.
In een onderzoek bij 47 kinderen van 5–15 maanden (Ramos-Jorge en collega’s, 2011) hingen prikkelbaarheid, kwijlen, een loopneus, weinig eetlust en onrustig slapen samen met doorkomende tandjes, en de temperatuur steeg op de dag van het doorbreken maar licht. Volgens een meta-analyse van 16 studies bij kinderen tot 3 jaar (Massignan en collega’s, 2016) kan de temperatuur bij tandjes stijgen, maar niet tot koorts.
Wat dit betekent. Tandjes verklaren een paar onrustige nachten, maar geen weken slecht slapen. Bij hoge koorts zoek je samen met de huisarts naar een andere oorzaak.
Nieuwe vaardigheden
In een vragenlijstonderzoek onder moeders van 107 baby’s van 5–8 maanden (Scher en Cohen, 2005) vielen baby’s die al kropen vaker moeilijk in slaap en werden ze ’s nachts vaker wakker. In een onderzoek bij 20 kinderen (Atun-Einy en Scher, 2016) viel bij de kinderen die zich vroeg leerden optrekken tot staan die vaardigheid samen met onrustiger slapen. Meer hierover: slaapregressie van 8 maanden.
Schermen
In een enquête onder ouders van 715 kinderen van 6–36 maanden (Cheung en collega’s, 2017) hing het gebruik van tablet of smartphone samen met kortere nachtslaap en er langer over doen om in slaap te vallen. In het Canadese cohort (Fréchette-Boilard en collega’s, 2026) ging meer schermtijd met 17 maanden samen met kortere nachtslaap.
Bel de huisarts of kinderarts als het slechte slapen samengaat met koorts, pijn, braken of huiduitslag, als je kind niet wil drinken of eten, snurkt of adempauzes heeft in de slaap, of anders huilt dan normaal. Buiten kantooruren bel je de huisartsenpost, in België de huisarts van wacht via 1733.
Bel meteen 112 als je kind moeilijk wakker te krijgen is, slap aanvoelt of moeilijk ademt. Een baby jonger dan 3 maanden met 38 °C of meer heeft ook meteen een arts nodig.
Wat helpt: wat onderzoek laat zien
In een gerandomiseerde studie met 405 gezinnen met kinderen van 7–36 maanden (Mindell en collega’s, 2009) vielen de kinderen na twee weken met hetzelfde avondritueel sneller in slaap en werden ze minder vaak en korter wakker, en de stemming van de moeders ging erop vooruit. In een enquête onder moeders van 10.085 kinderen (Mindell en collega’s, 2015) sliepen kinderen beter naarmate er op meer avonden per week een ritueel was.
Overzicht van 52 studies (Mindell en collega’s, 2006): in 94% van de studies werkten de methodes, meer dan 80% van de kinderen sliep duidelijk beter, en het effect hield 3–6 maanden aan. In een clustergerandomiseerde studie met 328 gezinnen met een baby die met 7 maanden slecht sliep (Hiscock en collega’s, 2007) had na advies over deze methodes met 12 maanden nog 39% van de kinderen slaapproblemen, zonder advies 55%. De moeders hadden ook minder klachten van depressie.
Een jaar na de 5-10-15-methode met steeds langere tussenpozen en na de bedtijd tijdelijk verschuiven was er geen verschil in emoties, gedrag en hechting aan de moeder (Gradisar en collega’s, 2016). Vijf jaar na een programma voor baby’s van 8–10 maanden waren er geen effecten op lange termijn, goed noch slecht (Price en collega’s, 2012).
Systematische review (Douglas en Hill, 2013): het is niet aangetoond dat slaaptraining in de eerste 6 maanden het huilen vermindert, latere slaapproblemen voorkomt of moeders beschermt tegen een postnatale depressie. Houd je op deze leeftijd aan de richtwaarden en aan veilig slapen.
Meer over slaapritueel en methodes: baby in slaap krijgen en slaaptraining voor baby’s.
Wat je deze week kunt doen
- Schrijf een week lang wakker worden, dutjes, bedtijd en ’s nachts wakker worden op. Eén slechte nacht zegt weinig.
- Vergelijk de slaap per 24 uur en het aantal dutjes met de richtwaarde voor de leeftijd, en jullie dag met de dagplanner.
- Zoek het ene punt dat eruitspringt: te veel of te weinig dagslaap, een late bedtijd, een lange wakkertijd voor de nacht.
- Verander steeds maar één ding en kijk een paar dagen hoe het gaat voor je het volgende verandert.
- Doe elke avond hetzelfde ritueel.
Veilig slapen
De American Academy of Pediatrics (Moon en collega’s, 2022) raadt aan om met je baby op één kamer te slapen, maar niet in één bed. In een Noors cohort (Hysing en collega’s, 2014) hing slapen in het bed van de ouders samen met vaker wakker worden en korter slapen, ook als rekening werd gehouden met hoe het kind eerder sliep.
- Op de rug te slapen leggen
- Stevig, vlak matras zonder schuine stand
- Geen kussen, dekbed, losse dekens of knuffels in bed
- Op de slaapkamer van de ouders, maar in een eigen bedje
Zo helpt NapCoach bij het slapen
NapCoach plant de dag zoals die bij je kind echt verloopt: vanaf het wakker worden in de ochtend en met de dutjes die je bijhoudt, binnen de richtwaarden voor de leeftijd. Na elk dutje rekent de app het plan opnieuw uit, en je ziet wanneer de volgende slaap eraan komt.
’s Nachts houd je slaap, wakker worden en voedingen bij, en ’s ochtends vraagt NapCoach hoe vaak je kind wakker was. In het overzicht zie je hoe dagen en nachten van week tot week veranderen. Is iets onduidelijk, stel je vraag dan in de chat: de antwoorden houden rekening met het slaapdagboek van je kind.
Bronnen
- Galland BC, Taylor BJ, Elder DE, Herbison P. Normal sleep patterns in infants and children: a systematic review of observational studies. Sleep Med Rev. 2012;16(3):213–222. Systematische review en meta-analyse. doi:10.1016/j.smrv.2011.06.001 · PubMed 21784676
- Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. Prospectief onderzoek, 75 kinderen. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
- Paavonen EJ, Saarenpää-Heikkilä O, Morales-Munoz I, et al. Normal sleep development in infants: findings from two large birth cohorts. Sleep Med. 2020;69:145–154. Twee geboortecohorten. doi:10.1016/j.sleep.2020.01.009 · PubMed 32087408
- Harrison Y. The relationship between daytime exposure to light and night-time sleep in 6-12-week-old infants. J Sleep Res. 2004;13(4):345–352. Observationeel onderzoek, 56 kinderen. doi:10.1111/j.1365-2869.2004.00435.x · PubMed 15560769
- Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Vragenlijst onder moeders, 107 baby’s van 5–8 maanden. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
- Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Langlopend onderzoek met actigrafie, 20 kinderen. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
- Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. Systematische review van 26 studies. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291
- Fréchette-Boilard G, Petitclerc A, Côté S, et al. Interactions between daytime sleep and nighttime sleep at 5 and 17 months: Factors from a representative post-pandemic epidemiological cohort. Sleep Health. 2026;online gepubliceerd op 27 oktober 2026. Bevolkingscohort, 3873 kinderen. doi:10.1016/j.sleh.2026.09.006 · PubMed 42946604
- Touchette E, Petit D, Paquet J, et al. Factors associated with fragmented sleep at night across early childhood. Arch Pediatr Adolesc Med. 2005;159(3):242–249. Bevolkingscohort, 1741 kinderen. doi:10.1001/archpedi.159.3.242 · PubMed 15753267
- Sadeh A, Mindell JA, Luedtke K, Wiegand B. Sleep and sleep ecology in the first 3 years: a web-based study. J Sleep Res. 2009;18(1):60–73. Online enquête onder ouders, 5006 kinderen. doi:10.1111/j.1365-2869.2008.00699.x · PubMed 19021850
- Macknin ML, Piedmonte M, Jacobs J, Skibinski C. Symptoms associated with infant teething: a prospective study. Pediatrics. 2000;105(4 Pt 1):747–752. Prospectief onderzoek, 125 kinderen. doi:10.1542/peds.105.4.747 · PubMed 10742315
- Ramos-Jorge J, Pordeus IA, Ramos-Jorge ML, Paiva SM. Prospective longitudinal study of signs and symptoms associated with primary tooth eruption. Pediatrics. 2011;128(3):471–476. Prospectief onderzoek, 47 kinderen. doi:10.1542/peds.2010-2697 · PubMed 21824888
- Massignan C, Cardoso M, Porporatti AL, et al. Signs and Symptoms of Primary Tooth Eruption: A Meta-analysis. Pediatrics. 2016;137(3):e20153501. Meta-analyse van 16 studies. doi:10.1542/peds.2015-3501 · PubMed 26908659
- Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Online enquête onder ouders, 715 kinderen. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
- Hysing M, Harvey AG, Torgersen L, et al. Trajectories and predictors of nocturnal awakenings and sleep duration in infants. J Dev Behav Pediatr. 2014;35(5):309–316. Noors cohort, 55.831 antwoorden van moeders. doi:10.1097/DBP.0000000000000064 · PubMed 24906032
- Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Gerandomiseerde studie, 405 gezinnen. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
- Mindell JA, Li AM, Sadeh A, et al. Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes. Sleep. 2015;38(5):717–722. Internationale enquête onder moeders, 10.085 kinderen. doi:10.5665/sleep.4662 · PubMed 25325483
- Mindell JA, Kuhn B, Lewin DS, Meltzer LJ, Sadeh A; American Academy of Sleep Medicine. Behavioral treatment of bedtime problems and night wakings in infants and young children. Sleep. 2006;29(10):1263–1276. Overzicht van 52 studies. doi:10.1093/sleep/29.10.1263 · PubMed 17068979
- Hiscock H, Bayer J, Gold L, et al. Improving infant sleep and maternal mental health: a cluster randomised trial. Arch Dis Child. 2007;92(11):952–958. Clustergerandomiseerde studie, 328 gezinnen. doi:10.1136/adc.2006.099812 · PubMed 17158146
- Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Gerandomiseerde studie, 43 kinderen. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
- Price AM, Wake M, Ukoumunne OC, Hiscock H. Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial. Pediatrics. 2012;130(4):643–651. Gerandomiseerde studie, follow-up na 5 jaar. doi:10.1542/peds.2011-3467 · PubMed 22966034
- Douglas PS, Hill PS. Behavioral sleep interventions in the first six months of life do not improve outcomes for mothers or infants: a systematic review. J Dev Behav Pediatr. 2013;34(7):497–507. Systematische review. doi:10.1097/DBP.0b013e31829cafa6 · PubMed 24042081
- Moon RY, Carlin RF, Hand I; Task Force on Sudden Infant Death Syndrome and the Committee on Fetus and Newborn. Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations for Reducing Infant Deaths in the Sleep Environment. Pediatrics. 2022;150(1):e2022057990. Aanbevelingen van de American Academy of Pediatrics. doi:10.1542/peds.2022-057990 · PubMed 35726558