Slaapregressie van 12 maanden

Rond de eerste verjaardag merken veel ouders dat hun kind moeilijker in slaap valt, ’s nachts weer wakker wordt of het tweede dutje weigert. Wat onderzoek daarvan bevestigt en hoe je de dag aanpast.

Wat onderzoek laat zienEén of twee dutjesDagritme en wat helpt
Een klaarwakkere baby in een bedje op een wolk, die glimlachend naar de maan kijkt
In het kort
  • Onrustig slapen rond de eerste verjaardag heet slaapregressie.
  • ’s Nachts wakker worden aan het eind van het eerste jaar komt veel voor: moeders beschreven meer dan de helft van de eenjarigen als kinderen die ’s nachts wakker worden (Scher, 2001).
  • Een geweigerd tweede dutje betekent vaak nog niet dat één dutje genoeg is: de overgang naar 1 dutje komt meestal rond 13–15 maanden.
  • Wakkertijd met 12 maanden: 3–4,5 u, met 2 dutjes per dag.

Wat is een slaapregressie?

Een slaapregressie is een periode van een paar weken waarin een kind dat eerder redelijk goed sliep, moeilijker in slaap valt, ’s nachts vaker wakker wordt of dutjes weigert. Wat er op deze leeftijd achter kan zitten, lees je hieronder. Alle periodes op een rij: slaapregressie per leeftijd.

De onrustige periode rond 12 maanden valt meestal tussen week 48 en week 55, dus rond 11–13 maanden. Dat is een richtwaarde: bij het ene kind verandert de slaap eerder of later, bij het andere nauwelijks.

Hoe je het herkent

Tweede dutje geweigerd

Je kind speelt lang in bed in plaats van te slapen, of valt zo laat in slaap dat de bedtijd opschuift.

Vaker wakker ’s nachts

Je kind roept om papa of mama, terwijl het kort geleden nog tot de ochtend sliep.

’s Avonds moeilijker in slaap

Je kind gaat staan in bed, wil op de arm, en de bedtijd schuift op.

Hangerig in de avond

Vooral op dagen met maar één dutje.

Wat er met 12 maanden gebeurt: wat onderzoek laat zien

Wakker worden rond 1 jaar is gewoon

In een onderzoek met 94 moeder-kindparen (Scher, 2001) beschreven de moeders meer dan de helft van de eenjarigen als kinderen die ’s nachts wakker worden. De slaap hing maar zwak samen met de manier waarop het kind aan de moeder gehecht was. Een actigraaf, een bewegingssensor, registreerde zelfs vaker wakker worden dan de moeders merkten. De auteur concludeert dat ’s nachts wakker worden aan het eind van het eerste jaar gewoon is.

In het onderzoek van Henderson en collega’s (2010) sliepen met 12 maanden 21 van de 75 kinderen nog niet van 22 tot 6 uur zonder hun ouders te roepen.

Eén of twee dutjes

De overgang van 2 naar 1 dutje komt meestal rond 13–15 maanden, bij sommige kinderen later. In het onderzoek van Weissbluth (1995) werd één middagdutje de vaste gewoonte met 15–24 maanden. Met 13–15 maanden zijn het meestal 1–2 dutjes per dag, met een wakkertijd van 3 u 15 min – 6 u.

In een analyse van slaapdagboeken van 175.593 kinderen uit een babyapp (Paavonen en de Bie, 2026) ving het overgebleven dutje bij de stap van 2 naar 1 dutje 79% op van de dagslaap die wegviel, bij de eerdere overgangen 88–89%. Bij de stap naar één dutje gaat er overdag gemiddeld dus meer slaap verloren dan bij de overgangen daarvoor.

De eerste stapjes

Rond de eerste verjaardag beginnen veel kinderen te lopen. Bij kruipen en optrekken tot staan is beschreven dat de nieuwe vaardigheid in de tijd samenviel met onrustiger slapen (Scher en Cohen, 2005; Atun-Einy en Scher, 2016).

Nachtvoedingen en in slaap vallen met papa of mama erbij

Na de eerste verjaardag zijn het meestal 0–1 voedingen per nacht.

In een cohort van 1741 kinderen uit Quebec (Touchette en collega’s, 2005) hing onderbroken nachtslaap met 5 maanden het sterkst samen met voeden na het wakker worden, en met 17 en 29 maanden met een ouder die erbij bleef tot het kind sliep. De onderzoekers houden een verband in twee richtingen voor waarschijnlijk: een kind dat slecht slaapt, krijgt vaker hulp bij het in slaap vallen.

Dagritme met 12 maanden

De richtwaarden van NapCoach voor week 52 tot 55:

Per 24 uur12 u – 13 u 40 min
’s Nachts10–11 u
Overdag2 u – 2 u 40 min
Dutjes2

Wakkertijd: 3–4,5 u. Dat is een richtwaarde, dus let ook op je kind zelf: gapen, in de ogen wrijven, wegkijken of hangerig worden.

De dagplanner voor 12 maanden rekent de dag uit vanaf het moment dat je kind wakker wordt. Alle leeftijden in één tabel: hoeveel slaap een baby nodig heeft. Uitgebreid per leeftijd: 11 maanden, 12 maanden, 13 maanden.

Wat helpt

  1. Pas de dag aan 12 maanden aan. De wakkertijd is 3–4,5 u, overdag 2 u – 2 u 40 min slaap in 2 dutjes. De dagplanner voor 12 maanden rekent de dag uit vanaf het moment dat je kind wakker wordt.
  2. Schrap het tweede dutje niet te vroeg. Valt je kind op de meeste dagen nog twee keer in slaap, houd dan 2 dutjes aan. Lukt het tweede niet, dan helpt een vroegere bedtijd of een kort dutje van 15–30 min aan het eind van de middag.
  3. Stap geleidelijk over op één dutje. Lukt het tweede dutje al weken niet meer of duwt het de bedtijd naar achteren, schuif het eerste dutje dan beetje bij beetje later, tot het een middagdutje is. In het onderzoek van Weissbluth (1995) werd één middagdutje de vaste gewoonte met 15–24 maanden.
  4. Elke avond hetzelfde ritueel. In een gerandomiseerde studie met 405 gezinnen met kinderen van 7–36 maanden (Mindell en collega’s, 2009) vielen de kinderen na twee weken met een vast slaapritueel sneller in slaap en werden ze ’s nachts minder vaak wakker. In een enquête onder moeders over 10.085 kinderen (Mindell en collega’s, 2015) sliepen kinderen beter naarmate er op meer avonden per week een ritueel was.
  5. Geen schermen voor het slapengaan. In een enquête onder ouders over 715 kinderen van 6–36 maanden (Cheung en collega’s, 2017) hing het gebruik van tablet of telefoon samen met kortere nachtslaap en er langer over doen om in slaap te vallen.
  6. Als je je kind wilt leren zelf in slaap te vallen. De 5-10-15-methode met steeds langere tussenpozen en de bedtijd tijdelijk later leggen zijn getest bij kinderen van 6–16 maanden (Gradisar en collega’s, 2016). De kinderen vielen sneller in slaap, en na een jaar was er geen verschil in emoties, gedrag en hechting aan de moeder. Meer hierover: baby in slaap krijgen en slaaptraining voor baby’s.

Wat je beter niet doet

  • Het tweede dutje schrappen na een paar dagen weigeren.
  • Je kind later naar bed brengen zodat het moeier is en ’s ochtends langer slaapt.
  • Na één slechte nacht het hele dagritme omgooien.
  • Met slaaptraining beginnen tijdens een ziekte.

Hoe lang duurt de slaapregressie?

Meestal een paar weken. De overgang naar één dutje kan langer duren: wekenlang wisselen dagen met één en met twee dutjes elkaar af. Wordt de slaap na meer dan een maand niet beter of zelfs slechter, kijk dan naar oorzaken buiten het dagritme: baby slaapt slecht.

Als het geen slaapregressie is

Bel de huisarts of kinderarts als het slechte slapen samengaat met koorts, pijn, braken of huiduitslag, als je kind niet wil drinken of eten, snurkt of adempauzes heeft in de slaap, of anders huilt dan normaal. Buiten kantooruren bel je de huisartsenpost, in België de huisarts van wacht via 1733.

Bel meteen 112 als je kind moeilijk wakker te krijgen is, slap aanvoelt of moeilijk ademt. Een baby jonger dan 3 maanden met 38 °C of meer heeft ook meteen een arts nodig.

Zo helpt NapCoach bij het slapen

NapCoach plant de dag zoals die bij je kind echt verloopt: vanaf het wakker worden in de ochtend en met de dutjes die je bijhoudt, binnen de richtwaarden voor de leeftijd. Na elk dutje rekent de app het plan opnieuw uit, en je ziet wanneer de volgende slaap eraan komt. Juist nu dagen met één en met twee dutjes elkaar afwisselen, gaat het plan niet uit van het ritme van gisteren.

’s Nachts houd je slaap, wakker worden en voedingen bij, en ’s ochtends vraagt NapCoach hoe vaak je kind wakker was. In het overzicht zie je hoe dagen en nachten van week tot week veranderen. Is iets onduidelijk, stel je vraag dan in de chat: de antwoorden houden rekening met het slaapdagboek van je kind.

Bronnen

  1. Scher A. Attachment and sleep: a study of night waking in 12-month-old infants. Dev Psychobiol. 2001;38(4):274–285. Observationeel onderzoek, 94 moeder-kindparen. doi:10.1002/dev.1020 · PubMed 11319732
  2. Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. Prospectief onderzoek, 75 kinderen. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
  3. Weissbluth M. Naps in children: 6 months-7 years. Sleep. 1995;18(2):82–87. Langlopend onderzoek, 172 kinderen. doi:10.1093/sleep/18.2.82 · PubMed 7792496
  4. Paavonen EJ, de Bie K. Circadian rhythm maturation in infancy: a large-scale analysis of sleep-wake pattern development from 3 to 18 months based on longitudinal data. Sleep Med. 2026;149:109276. Slaapdagboeken uit een babyapp. doi:10.1016/j.sleep.2026.109276 · PubMed 42874417
  5. Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Vragenlijst onder moeders, 107 baby’s van 5–8 maanden. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
  6. Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Langlopend onderzoek met actigrafie, 20 kinderen. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
  7. Touchette E, Petit D, Paquet J, et al. Factors associated with fragmented sleep at night across early childhood. Arch Pediatr Adolesc Med. 2005;159(3):242–249. Bevolkingscohort, 1741 kinderen. doi:10.1001/archpedi.159.3.242 · PubMed 15753267
  8. Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Gerandomiseerde studie, 405 gezinnen. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
  9. Mindell JA, Li AM, Sadeh A, et al. Bedtime routines for young children: a dose-dependent association with sleep outcomes. Sleep. 2015;38(5):717–722. Internationale enquête onder moeders, 10.085 kinderen. doi:10.5665/sleep.4662 · PubMed 25325483
  10. Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Online enquête onder ouders, 715 kinderen. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
  11. Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Gerandomiseerde studie, 43 kinderen. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
FAQ

Veelgestelde vragen

Wanneer begint de slaapregressie van 12 maanden?
Meestal rond 11–13 maanden, tussen week 48 en week 55. Bij het ene kind verandert de slaap eerder, bij het andere later of bijna niet.
Hoe lang duurt de slaapregressie van 12 maanden?
Meestal een paar weken. Wordt de slaap na meer dan een maand niet beter, kijk dan naar het hele dagritme en vooral naar het aantal dutjes.
Mijn kind van 1 jaar weigert het tweede dutje. Moet ik overstappen op één dutje?
Niet meteen. De overgang naar één dutje komt meestal rond 13–15 maanden, en in het onderzoek van Weissbluth (1995) werd één dutje pas met 15–24 maanden de vaste gewoonte. Valt je kind op de meeste dagen nog twee keer in slaap, houd dan 2 dutjes aan. Lukt het tweede niet, breng je kind ’s avonds dan eerder naar bed.
Waarom wordt mijn kind van 1 jaar ’s nachts weer wakker?
Wakker worden aan het eind van het eerste jaar komt veel voor: in het onderzoek van Scher (2001) beschreven moeders meer dan de helft van de eenjarigen als kinderen die ’s nachts wakker worden. Kijk naar het dagritme. Hoeveel slaapt je kind overdag, hoe laat gaat het naar bed, hoe valt het in slaap? Meer hierover: baby wordt ’s nachts wakker.
Heeft mijn kind van 1 jaar ’s nachts nog melk nodig?
Na de eerste verjaardag zijn het meestal 0–1 voedingen per nacht, en de laatste verdwijnt vaak vanzelf.
Hoeveel slaap heeft een baby van 12 maanden nodig?
12 u – 13 u 40 min per 24 uur: ’s nachts 10–11 u, overdag 2 u – 2 u 40 min in 2 dutjes.