Slaapregressie per leeftijd

Een paar weken lang valt je kind moeilijker in slaap en wordt het vaker wakker, terwijl het eerder redelijk goed sliep. Wanneer zulke periodes komen, waarmee ze volgens onderzoek samenvallen en wat helpt.

Slaapregressie per leeftijdWat helptGroeispurt of regressie
Een klaarwakkere baby in een bedje op een wolk, die glimlachend naar de maan kijkt
In het kort
  • Slaapregressie noem je een paar weken waarin een kind moeilijker in slaap valt en vaker wakker wordt, terwijl het eerder redelijk goed sliep.
  • Wanneer: het vaakst rond 4, 8, 12 en 18 maanden. Bij het ene kind verandert de slaap eerder of later, bij het andere nauwelijks.
  • Wat erbij past: de slaap wordt rijper, je kind leert kruipen en staan, het aantal dutjes daalt.
  • Wat helpt: een dagritme dat bij de nieuwe leeftijd past, elke avond hetzelfde ritueel en een oordeel na een week in plaats van na één nacht.

Wat is een slaapregressie?

Een slaapregressie is een periode waarin een kind dat eerder redelijk goed sliep, moeilijker in slaap valt, ’s nachts vaker wakker wordt of dutjes weigert. Zulke weken vallen meestal samen met nieuwe vaardigheden, de overgang naar minder dutjes of het rijper worden van de slaap zelf.

Niet elk kind krijgt er een. In een cohort van 1460 gezinnen (Cook en collega’s, 2020) had 25% van de kinderen het hele eerste jaar nauwelijks slaapproblemen. Bij 11% namen ze toe tot 6 maanden, bij 18% tot 9 maanden, en bij de rest bleven ze het hele jaar bestaan.

Slaapregressie per leeftijd

De periodes zijn gerekend in levensweken. Bij een kind dat te vroeg geboren is, tel je vanaf de uitgerekende datum.

PeriodeWanneer meestalWat erbij past
Slaapregressie van 4 maandenRond 3–5 maanden, week 14–19De slaap wordt rijper: met 4–4,5 maanden heeft die dezelfde stadia als bij oudere kinderen (Grigg-Damberger en collega’s, 2007). Je baby kan langer wakker blijven dan een maand eerder.
Slaapregressie van 8 maandenRond 7–9 maanden, week 32–39Kruipen en optrekken tot staan: baby’s die al kropen of zich vroeg optrokken, sliepen onrustiger (Scher en Cohen, 2005; Atun-Einy en Scher, 2016). De overgang van 3 naar 2 dutjes komt meestal rond 7–9 maanden.
Slaapregressie van 12 maandenRond 11–13 maanden, week 48–55’s Nachts wakker worden komt aan het eind van het eerste jaar veel voor (Scher, 2001). Het tweede dutje lukt niet altijd meer, maar naar één dutje gaan kinderen meestal pas rond 13–15 maanden.
Slaapregressie van 18 maandenRond 17–19 maanden, week 72–81Verzet bij bedtijd en tegen het middagdutje, terwijl voor de tweede verjaardag minder dan 2,5% van de kinderen helemaal stopt met de dagslaap (Staton en collega’s, 2020).

Slaapregressie bij een pasgeboren baby

In de eerste weken slaapt een baby in korte stukken, verspreid over dag en nacht, omdat het dag-nachtritme zich nog moet ontwikkelen. Het vermogen om ’s nachts langer te slapen zonder te roepen groeit tussen 1 en 4 maanden het snelst (Henderson en collega’s, 2010). De eerste onrustige periode komt meestal rond 3–5 maanden: slaapregressie van 4 maanden. Hoe de slaap in de eerste weken eruitziet: slaapritme van een pasgeboren baby.

Slaapregressie met 6 maanden of met 2 jaar?

Met 6 maanden

Met 6 maanden is er geen eigen typische onrustige periode. Die rond 4 maanden eindigt meestal in week 19, die rond 8 maanden begint meestal pas in week 32. Met 6 maanden loopt wel vaak de overgang van 4 naar 3 dutjes, meestal rond 4–6 maanden. En in een cohort van 1460 gezinnen (Cook en collega’s, 2020) namen de slaapproblemen bij 11% van de kinderen toe tot de leeftijd van 6 maanden. Hoeveel slaap op die leeftijd past: slaapschema met 6 maanden.

Met 2 jaar

Rond de tweede verjaardag is er geen eigen typische periode: de onrustige weken rond anderhalf jaar eindigen meestal in week 81. Slaapt je kind met 2 jaar slechter, dan zit het middagdutje er vaak achter. Vanaf 2 jaar hangt dagslaap samen met later in slaap vallen en kortere nachtslaap (Thorpe en collega’s, 2015). Ook tablet en telefoon hangen samen met kortere nachtslaap (Cheung en collega’s, 2017), en in een cohort uit Quebec werd met 2,5 jaar nog 36% van de kinderen ’s nachts vaak wakker (Petit en collega’s, 2007). Meer hierover: slaapschema met 2 jaar.

Wat op elke leeftijd helpt

  1. Pas het dagritme aan de nieuwe leeftijd aan. Je kind kan langer wakker blijven dan een maand geleden. Leg je het nog volgens het oude ritme neer, dan is het misschien nog niet moe genoeg. De dagplanner rekent de dag uit vanaf het moment dat je kind wakker wordt, en alle richtwaarden staan in de tabel hoeveel slaap een baby nodig heeft.
  2. Laat een dutje geleidelijk wegvallen. Lukt een dutje meerdere dagen achter elkaar niet, maak de wakkertijd dan stap voor stap langer. Op dagen met te weinig slaap gaat je kind ’s avonds eerder naar bed.
  3. Elke avond hetzelfde ritueel. In een gerandomiseerde studie met 405 gezinnen met kinderen van 7–36 maanden (Mindell en collega’s, 2009) vielen de kinderen na twee weken met een vast slaapritueel sneller in slaap en werden ze ’s nachts minder vaak en korter wakker.
  4. Oordeel na een week. Eén slechte nacht zegt weinig. Verander één ding en kijk een paar dagen hoe het gaat.
  5. Als je je kind wilt leren zelf in slaap te vallen. De 5-10-15-methode met steeds langere tussenpozen en de bedtijd tijdelijk later leggen zijn getest bij kinderen van 6–16 maanden (Gradisar en collega’s, 2016). Een programma voor kinderen van 8–10 maanden liet na 5 jaar geen voordelen en geen nadelen zien (Price en collega’s, 2012). Meer hierover: baby in slaap krijgen en slaaptraining voor baby’s.

Hoe lang duurt een slaapregressie?

Meestal een paar weken. Past het dagritme al bij de leeftijd en wordt de slaap na meer dan een maand niet beter, zoek dan naar andere oorzaken: tandjes, een infectie, schermen in de avond, een te late bedtijd. In een enquête onder ouders over 715 kinderen van 6–36 maanden (Cheung en collega’s, 2017) hingen tablet en telefoon samen met kortere nachtslaap. Meer hierover: baby slaapt slecht en baby wordt ’s nachts wakker.

Slaapregressie, groeispurt of sprongetje?

Baby’s groeien echt met sprongen. In een onderzoek bij 31 kinderen in de eerste 21 levensmaanden (Lampl en collega’s, 1992) nam de lengte in één keer 0,5–2,5 cm toe, met daartussen 2 tot 63 dagen zonder meetbare groei. Een vast schema voor alle kinderen hadden die groeispurten niet.

In de slaapdagboeken van 23 kinderen van 4–17 maanden (Lampl en Johnson, 2011) ging aan een groeispurt een periode vooraf waarin het kind meer sliep: 4,5 uur meer per dag of 3 dutjes meer. De groei volgde binnen 0–4 dagen. Voor een groeispurt sliepen de kinderen dus meer, niet minder.

Met een sprongetje bedoelen veel ouders de sprongen uit Oei, ik groei!: periodes waarin een baby meer huilt en hangeriger is, vlak voor een nieuwe stap in de ontwikkeling. Voor kruipen en optrekken tot staan is beschreven dat de nieuwe vaardigheid in de tijd samenviel met onrustiger slapen (Scher en Cohen, 2005; Atun-Einy en Scher, 2016). Dat ervaren ouders vaak als de slaapregressie van 8 maanden. Wat er over groeispurten en sprongetjes bekend is: groeispurt en sprongetjes.

Als het geen slaapregressie is

Bel de huisarts of kinderarts als het slechte slapen samengaat met koorts, pijn, braken of huiduitslag, als je kind niet wil drinken of eten, snurkt of adempauzes heeft in de slaap, of anders huilt dan normaal. Buiten kantooruren bel je de huisartsenpost, in België de huisarts van wacht via 1733.

Bel meteen 112 als je kind moeilijk wakker te krijgen is, slap aanvoelt of moeilijk ademt. Een baby jonger dan 3 maanden met 38 °C of meer heeft ook meteen een arts nodig.

Zo helpt NapCoach bij het slapen

NapCoach plant de dag zoals die bij je kind echt verloopt: vanaf het wakker worden in de ochtend en met de dutjes die je bijhoudt, binnen de richtwaarden voor de leeftijd. Na elk dutje rekent de app het plan opnieuw uit, en je ziet wanneer de volgende slaap eraan komt.

’s Nachts houd je slaap, wakker worden en voedingen bij, en ’s ochtends vraagt NapCoach hoe vaak je kind wakker was. In het overzicht zie je hoe dagen en nachten van week tot week veranderen. Is iets onduidelijk, stel je vraag dan in de chat: de antwoorden houden rekening met het slaapdagboek van je kind.

Bronnen

  1. Cook F, Conway L, Gartland D, et al. Profiles and Predictors of Infant Sleep Problems Across the First Year. J Dev Behav Pediatr. 2020;41(2):104–116. Cohort, 1460 gezinnen. doi:10.1097/DBP.0000000000000733 · PubMed 31567724
  2. Grigg-Damberger M, Gozal D, Marcus CL, et al. The visual scoring of sleep and arousal in infants and children. J Clin Sleep Med. 2007;3(2):201–240. Overzicht van een pediatrische werkgroep. doi:10.5664/jcsm.26819 · PubMed 17557427
  3. Henderson JM, France KG, Owens JL, Blampied NM. Sleeping through the night: the consolidation of self-regulated sleep across the first year of life. Pediatrics. 2010;126(5):e1081–e1087. Prospectief onderzoek, 75 kinderen. doi:10.1542/peds.2010-0976 · PubMed 20974775
  4. Scher A, Cohen D. Locomotion and nightwaking. Child Care Health Dev. 2005;31(6):685–691. Vragenlijst onder moeders, 107 baby’s van 5–8 maanden. doi:10.1111/j.1365-2214.2005.00557.x · PubMed 16207226
  5. Atun-Einy O, Scher A. Sleep disruption and motor development: Does pulling-to-stand impacts sleep-wake regulation? Infant Behav Dev. 2016;42:36–44. Langlopend onderzoek met actigrafie, 20 kinderen. doi:10.1016/j.infbeh.2015.11.003 · PubMed 26704990
  6. Scher A. Attachment and sleep: a study of night waking in 12-month-old infants. Dev Psychobiol. 2001;38(4):274–285. Observationeel onderzoek, 94 moeder-kindparen. doi:10.1002/dev.1020 · PubMed 11319732
  7. Staton S, Rankin PS, Harding M, et al. Many naps, one nap, none: A systematic review and meta-analysis of napping patterns in children 0-12 years. Sleep Med Rev. 2020;50:101247. Systematische review en meta-analyse. doi:10.1016/j.smrv.2019.101247 · PubMed 31862445
  8. Thorpe K, Staton S, Sawyer E, et al. Napping, development and health from 0 to 5 years: a systematic review. Arch Dis Child. 2015;100(7):615–622. Systematische review van 26 studies. doi:10.1136/archdischild-2014-307241 · PubMed 25691291
  9. Petit D, Touchette E, Tremblay RE, et al. Dyssomnias and parasomnias in early childhood. Pediatrics. 2007;119(5):e1016–e1025. Bevolkingscohort, 1997 gezinnen. doi:10.1542/peds.2006-2132 · PubMed 17438080
  10. Cheung CH, Bedford R, Saez De Urabain IR, et al. Daily touchscreen use in infants and toddlers is associated with reduced sleep and delayed sleep onset. Sci Rep. 2017;7:46104. Online enquête onder ouders, 715 kinderen. doi:10.1038/srep46104 · PubMed 28406474
  11. Mindell JA, Telofski LS, Wiegand B, Kurtz ES. A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood. Sleep. 2009;32(5):599–606. Gerandomiseerde studie, 405 gezinnen. doi:10.1093/sleep/32.5.599 · PubMed 19480226
  12. Gradisar M, Jackson K, Spurrier NJ, et al. Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2016;137(6):e20151486. Gerandomiseerde studie, 43 kinderen. doi:10.1542/peds.2015-1486 · PubMed 27221288
  13. Price AM, Wake M, Ukoumunne OC, Hiscock H. Five-year follow-up of harms and benefits of behavioral infant sleep intervention: randomized trial. Pediatrics. 2012;130(4):643–651. Gerandomiseerde studie, follow-up na 5 jaar. doi:10.1542/peds.2011-3467 · PubMed 22966034
  14. Lampl M, Veldhuis JD, Johnson ML. Saltation and stasis: a model of human growth. Science. 1992;258(5083):801–803. Groeimetingen bij 31 kinderen in de eerste 21 maanden. doi:10.1126/science.1439787 · PubMed 1439787
  15. Lampl M, Johnson ML. Infant growth in length follows prolonged sleep and increased naps. Sleep. 2011;34(5):641–650. Slaapdagboeken en lengtemetingen bij 23 kinderen van 4–17 maanden. doi:10.1093/sleep/34.5.641 · PubMed 21532958
FAQ

Veelgestelde vragen

Wat is een slaapregressie?
Zo noem je een periode van een paar weken waarin een kind dat eerder redelijk goed sliep, moeilijker in slaap valt, ’s nachts vaker wakker wordt of dutjes weigert. Zulke periodes vallen meestal samen met nieuwe vaardigheden, de overgang naar minder dutjes of het rijper worden van de slaap zelf.
Wanneer komt een slaapregressie?
Onrustige periodes komen het vaakst rond 4 maanden (meestal 3–5 maanden), rond 8 maanden (meestal 7–9 maanden), rond de eerste verjaardag (meestal 11–13 maanden) en rond anderhalf jaar (meestal 17–19 maanden). Bij het ene kind verandert de slaap eerder of later, bij het andere nauwelijks.
Hoe lang duurt een slaapregressie?
Meestal een paar weken. Past het dagritme al bij de leeftijd en wordt de slaap na meer dan een maand niet beter, zoek dan naar andere oorzaken: tandjes, een infectie, schermen in de avond, een te late bedtijd.
Krijgt elk kind een slaapregressie?
Nee. In een cohort van 1460 gezinnen (Cook en collega’s, 2020) had een kwart van de kinderen het hele eerste jaar nauwelijks slaapproblemen. Bij anderen namen ze toe tot 6 of 9 maanden, bij weer anderen bleven ze het hele jaar.
Bestaat er een slaapregressie met 6 maanden?
Met 6 maanden is er geen eigen typische onrustige periode. Die rond 4 maanden eindigt meestal in week 19, die rond 8 maanden begint meestal pas in week 32. Met 6 maanden loopt wel vaak de overgang van 4 naar 3 dutjes, meestal rond 4–6 maanden. En in een cohort van 1460 gezinnen (Cook en collega’s, 2020) namen de slaapproblemen bij 11% van de kinderen toe tot de leeftijd van 6 maanden. Hoeveel slaap op die leeftijd past: slaapschema met 6 maanden.
Bestaat er een slaapregressie met 2 jaar?
Rond de tweede verjaardag is er geen eigen typische periode: de onrustige weken rond anderhalf jaar eindigen meestal in week 81. Slaapt je kind met 2 jaar slechter, dan zit het middagdutje er vaak achter. Vanaf 2 jaar hangt dagslaap samen met later in slaap vallen en kortere nachtslaap (Thorpe en collega’s, 2015). Ook tablet en telefoon hangen samen met kortere nachtslaap (Cheung en collega’s, 2017), en in een cohort uit Quebec werd met 2,5 jaar nog 36% van de kinderen ’s nachts vaak wakker (Petit en collega’s, 2007). Meer hierover: slaapschema met 2 jaar.
Hebben pasgeboren baby’s een slaapregressie?
In de eerste weken slaapt een baby in korte stukken, verspreid over dag en nacht, omdat het dag-nachtritme zich nog moet ontwikkelen. De eerste onrustige periode komt meestal rond 3–5 maanden.
Is een slaapregressie hetzelfde als een groeispurt of een sprongetje?
Nee. Baby’s groeien met sprongen, maar zonder een vast schema dat voor alle kinderen geldt (Lampl en collega’s, 1992), en in de dagen voor zo’n groeispurt sliepen kinderen meer, niet minder (Lampl en Johnson, 2011). De sprongetjes uit Oei, ik groei! gaan over ontwikkeling, niet over groei. Meer hierover: groeispurt en sprongetjes.